Trí tuệ nhân tạo – AI

Năm 2026 là năm mà công nghệ AI phát triển bùng nổ. Bên cạnh đó những khái niệm về AI mà nhiều người vẫn còn mơ hồ. Học hỏi AI ra đời vì bạn, những kiến thức về công nghệ và AI sẽ được sản xuất nhẵm hỗ trợ và cũng cấp kiến thức cho mọi người.

Công nghệ AI đơn giản chỉ là việc máy móc sẽ phát triển và có cho riêng nó một hệ điều hành độc lập với sự tư duy, phân tích và học hỏi dựa trên những dữ liệu đã có sẵn. Để hiểu rõ hơn tất tần tật về loại công nghệ này và khái niệm AI, hãy đọc thêm bài viết bên dưới!

1. Công nghệ AI là gì?

Công nghệ AI (Trí tuệ nhân tạo – AI) là một sự đột phá của công nghệ, nó mang tính chuyển đổi và cho phép việc máy móc sẽ tự thực hiện các tác vụ để giải quyết vấn đề không khác gì còn người. Từ việc nhận dạng được hình ảnh cho đến sáng tạo các nội dung mới dựa trên các dữ liệu cũ, không chỉ các tác vụ đơn giản, Ai nay đã hỗ trợ các doanh nghiệp lớn/nhỏ đưa ra các quyết định thông minh và lý trí hơn giúp doanh nghiệp phát triển một cách hiệu quả.

Trong bối cảnh công nghệ kỹ thuật số hiện đại những năm gần đây, các tổ chức chuyên về kỹ thuậ và công nghệ đã tạo ra một khối lượng dữ liệu cực kỳ lớn từ các cảm biến, sự tương tác của người dùng và những bản ghi của hệ thống. Trí tuệ nhân tạo – AI sẽ sử dụng khối lượng dữ liệu này để tiến hành phân tích dữ liệu và khai thác nó một cách hợp lý hóa hoạt động và tự động hỗ trợ người dùng từ đó giúp nâng cao hiệu quả chiến lược tiếp thị và cung cấp thông tin hữu ích chuyên sâu thông qua các phân tích nâng cao của nó.

Với Học hỏi AI bạn sẽ được học hỏi tất cả những gì về công nghệ và AI. Đây là kho tàng kiến thức về công nghệ mà bạn bạn rất tiếc nếu bỏ lỡ.

Vậy công nghệ AI đã hình thành từ khi nào, bước đệm nào khiến nó trở nên bùng nổ như hiện tại.

2. Lịch sử hình thành của công nghệ AI

Biết được lịch sử để học hỏi AI dễ hàng hơn. Không phải mới đây mà đã từ khoảng những năm 1943, Trí tuệ nhân tạo – AI đã được nghĩ đến, không phải nó có sẵn mà là nó đã được hình thành trong ý tưởng của con người. Giai đoạn đó đến nay đã hình thành như thế nào?

2.1. Giai đoạn hình thành

Năm 1940: Warren McCulloch và Walter Pitts (tại Đại học Chicago) đã lên ý tưởng và để xuất một loại mô hình hoàn toàn mới lạ. Họ đề xuất một mô hình thần kinh nhân tạo và đặt nền móng nơ-ron công nghệ cốt lõi của Trí tuệ nhân tạo – AI.

Năm 1950: Cuốn “Máy tính và trí tuệ” đã được Alan Turing xuất bản, trong cuốn sách đó có giới thiệu về khái niệm Phép thử Turing để đánh giá được trí tuệ của máy tính. Điều này diễn ra nên dẫn đến việc các cử nhân đjai học Marvin Minsky và Dean Edmonds xây dựng nên một cỗ máy mạng nơ-ron đầu tiên trong lĩnh vực với một tên gọi riêng là SNARC, rank Rosenblatt phát triển Perceptron, một trong những mô hình mạng nơ-ron đầu tiên cũng như Joseph Weizenbaum tạo ra ELIZA là một trong những con chatbot đầu tiên về việc mô phỏng những phương pháp tâm lsy trị liệu Rogerian từ năm 1951 – năm 1969.

Năm 1969 – năm 1979: Những hạn chế và nhược điểm của mạng nơ-ron đã được Marvin Minsky phát hiện và phơi bày ra. Điều này khiến những nghiên cứu về mạng nơ-rơn bị lắng xuống và trì hoãn. Ngay từ đây giai đoạn “ngủ đông” của AI lần đầu tiên xảy ra, do sự suy giảm về ặmt kinh phí và những hạn chế về phần cứng và điện toán.

Năm 1980 – năm 2006: Cho đến những năm 1980, lúc này những đánh dấu về sự quan tâm mới đối với AI đucojw thúc đẩy bở sự tài trợ và nghiên cứu của chính phủ, đặc biệt hơn là trong các lĩnh vực dịch thuật và chuyển đổi từ âm thanh sang văn bản. Khoảng thời gian này, các chuyên gia như MYCIN đã nổi tiểng và phất lên nhờ cách mô phỏng việc con người đưa ra quyết định trong các linh vực.

Từ đây AI đã bắt đầu tỉnh dậy không còn “ngủ đông’ nữa, sự hồi sinh dây mạng nơ-ron đã được hình thành, với công trình đột phá của David Rumelhart và John Hopfield về các kỹ thuật học sâu, chứng minh rằng máy tính có thể học hỏi từ kinh nghiệm.

Năm 1980, Wabot-2 được chế tạo thành tại Đại học Waseda (Nhật Bản). Wabot-2 là một robot mang hình dáng con người và nó có thể giao tiếp vưới con người, đọc các bản nhạc và chơi các giai điệu nhạc có độ khó từ thấp đến trung bình trên nhạc cụ đàn organ điện tử.

Giai đoạn từ 1987- 1993 là gia đoạn chứng kiến “mùa đông của AI”, khi những kỳ vọng lớn nhất nhưng kết quả nhận lại vẫn chưa xứng đáng khiến cho việc tài trọ đã bị cắt giảm. Nhưng không vì vậu mà những dự án về AI chết đi, nó lại âm thầm nảy nở.

Năm 1995, chatbot ALICE đã ra đời nó mở rộng khả năng giao tiếp tự nhiên của chúng. Đỉnh cao công nghệ AI là vào năm 1997 khi Deep Blue đã đánh bại nhà vô địch cờ vua của thế giới , việc này chứng minh máy móc bắt đầu vượt trội hơn con người ở một số lĩnh vực.

Bước sang thế kỷ 21, AI trở nên gần gũi hơn: robot ASIMO, máy hút bụi Roomba, và đặc biệt từ 2006, AI bắt đầu bùng nổ trong kinh doanh với Facebook, Netflix. Tóm lại, AI đi từ giấc mơ → khủng hoảng → phục hồi → bùng nổ, và giờ đang đứng ngay trước thời kỳ vàng.

Năm 2011: Watson – máy tính trả lời câu hỏi của IBM tham gia game show truyền hình có tên Jeopardy! và nó đánh bại cả 2 nhà cựu vô địch. Watson nó đã tự chứng mình rằng nó có thể hiểu được ngôn ngữ tự nhiên của con người, những câu hỏi hóc búa mà chúng ta đưa ra là một cái gì đó quá đơn giản với nó. Đồng thời cùng năm đó, Apple đã tích hợp trọ lý AI mang tên Siri vào iPhone 4s.

Năm 2014: 1/3 giám khảo đã tin rằng Eugene là con người khi đang trong phép thử. Cùng năm đó Amazon ra mắt Alexa – một trợ lý ảo thông minh với giao diện là giọng nói nhằm hỗ trợ khách hàng mua hàng.

Năm 2016 – 2021: Công dân robot đầu tiên tên Sophia của Hanson Robotics xuất hiện năm 2016 với những khả năng như nhận diện khuôn mặt, giao tiếp bằng lời nói và biểu cảm khuôn mặt tương tự con người. Năm tiếp theo đến AlphaGo của Google DeepMind khi nó đánh bại kỳ thủ cờ vây Lee Sedol, chứng mình rằng AI đã có thể xử lý những trò chơi phức tạp hơn hẳn so với trước đây. Cho đến năm 2020 – 2021, OpenAI đã phát triển mô hình GPT-3 nó có khả năng phát triển ngôn tự nhiên và có khả năng tạo ra các văn bản; dựa trên mô hình của GPT-3, DALL-E được ra đời với tính năng tạo hình ảnh từ văn bản. Từ đây kỷ nguyên bùng nổ của AI với sự sáng tạo đa phương thức.

Năm 2022 – nay:

• 5/2022: DeepMind ra mắt Gato – hệ thống AI đa nhiệm, thực hiện hàng trăm tác vụ khác nhau từ chơi game, chú thích ảnh, đến điều khiển robot.
• 11/2022: ChatGPT xuất hiện, là chatbot AI đàm thoại với ngôn ngữ tự nhiên, đạt 100 triệu người dùng sau chỉ 2 tháng, trở thành ứng dụng phát triển nhanh nhất lịch sử.
• 2023: Sự bùng nổ của ChatGPT kích hoạt cuộc đua phát triển AI toàn cầu, thu hút Microsoft, Google, Alibaba, Baidu… đánh dấu bước ngoặt lớn trong nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

2.2 . Những cột mốc đánh dấu sự phát triển

• 1943 – 1950: McCulloch & Pitts đề xuất mạng nơ-ron, Turing đưa ra Phép thử Turing.
• 1950s: SNARC, Perceptron, và chatbot ELIZA ra đời, AI bắt đầu giao tiếp với con người.
• 1969 – 1979: Mùa đông AI đầu tiên do hạn chế mạng nơ-ron và giảm tài trợ.
• 1980 – 2006: Hồi sinh AI với MYCIN, học sâu của Rumelhart & Hopfield, robot Wabot-2 xuất hiện.
• 1987 – 1997: Mùa đông AI thứ hai; 1995 chatbot ALICE; 1997 Deep Blue thắng cờ vua.
• 2006 – 2014: AI gần gũi với đời sống: ASIMO, Roomba, Siri, Alexa, Eugene.
• 2016 – 2021: Sophia, AlphaGo, GPT-3 và DALL-E mở kỷ nguyên AI đa phương thức.
• 2022 – nay: Gato, ChatGPT, AI bùng nổ toàn cầu, bước vào thời kỳ vàng.

2.3. Công nghệ AI bùng nổ trên toàn cầu

Năm 2026, AI xuất hiện trên đời với sự phổ biến và bình thường hết cỡ. Từ những việc nhỏ nhặt đến lớn lao, học tập, làm việc, kinh doanh, đưa ra các quyết định cho con người; công nghệ AI đã phát triển và hòa nhập hoàn toàn với con người.

Trí tuệ nhân tạo đã trở thành đối tác làm việc với toàn cầu, nó không còn hỗ trợ nữa mà nó đã chính thức tham gia và đưa ra các quyết định trực tiếp với con người.

3. Phân loại AI

Trong thế giới công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) được chia thành ba nhóm chính: AI yếu, AI mạnh, và AI siêu mạnh. Mỗi loại có những đặc trưng và ứng dụng riêng biệt, phản ánh mức độ “thông minh” của hệ thống so với con người. Hãy cùng khám phá chi tiết từng loại.

3.1. AI yếu (ANI – hẹp)

AI yếu, còn gọi là Narrow AI, là những hệ thống được lập trình để thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Chúng hoạt động hiệu quả trong phạm vi giới hạn, nhưng không thể tự suy nghĩ hay học hỏi ngoài phạm vi được định sẵn. Ví dụ điển hình là các trợ lý ảo như Siri, Alexa hay Google Assistant, giúp người dùng đặt báo thức, tìm kiếm thông tin hay nhắn tin một cách nhanh chóng.

Ngoài trợ lý ảo, AI yếu còn được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như nhận diện hình ảnh, dịch ngôn ngữ, hay gợi ý sản phẩm trên các nền tảng mua sắm trực tuyến. Mặc dù AI yếu chưa thể tư duy như con người, nhưng nó vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tự động hóa những công việc lặp đi lặp lại.

3.2. AI mạnh (AGI – tổng quát)

AI mạnh, hay General AI, hướng tới mục tiêu tư duy linh hoạt và sáng tạo tương tự con người. Hệ thống này không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo lập trình mà còn có thể học hỏi từ kinh nghiệm, nhận biết ngữ cảnh và thích ứng với tình huống mới.

Mặc dù chưa có hệ thống nào hiện thực hóa General AI, các nhà khoa học đang nghiên cứu để tạo ra máy móc có khả năng suy nghĩ độc lập, giải quyết vấn đề phức tạp và ra quyết định gần như con người. Sự phát triển của AI mạnh đòi hỏi tiến bộ lớn trong việc mô phỏng quá trình nhận thức và học tập tự nhiên.

3.3. Siêu AI (ASI – vượt trội)

AI siêu mạnh là tầm nhìn xa về tương lai, nơi máy móc sở hữu trí tuệ vượt trội hơn con người. Hệ thống này không chỉ hoàn thành các nhiệm vụ nhanh và chính xác hơn con người mà còn tự cải thiện khả năng, đưa ra quyết định phức tạp vượt xa trí tưởng tượng của chúng ta.

Tuy nhiên, AI siêu mạnh cũng đặt ra nhiều thách thức về đạo đức, an ninh và kiểm soát. Một hệ thống có trí tuệ vượt trội nếu không được quản lý cẩn thận có thể gây ra những rủi ro khó lường đối với nhân loại. Chính vì vậy, các nhà nghiên cứu đang cân nhắc kỹ lưỡng trong quá trình phát triển.

4. Ứng dụng AI vào đời sống

Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành một phần quan trọng trong đời sống hiện đại, tác động mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực từ công nghiệp, y tế, giáo dục đến nông nghiệp và giải trí. Những công nghệ này không chỉ giúp con người tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả và chất lượng công việc.

Trong công nghiệp, AI được ứng dụng trong tự động hóa sản xuất và robot hóa quy trình. Các hệ thống này có khả năng phân tích dữ liệu từ máy móc, phát hiện lỗi trước khi xảy ra và tối ưu hóa năng suất, giúp giảm lãng phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Robot trong nhà máy có thể thực hiện lắp ráp, kiểm tra chất lượng hoặc đóng gói, đảm bảo tính đồng nhất và nhanh chóng trong sản xuất.

Ở lĩnh vực y tế, AI hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi sức khỏe và đưa ra các phác đồ điều trị cá nhân hóa. Hệ thống AI có thể phân tích hình ảnh y khoa, xét nghiệm và bệnh án để phát hiện sớm bệnh lý như ung thư, từ đó tăng độ chính xác và rút ngắn thời gian chẩn đoán. Đồng thời, AI giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân dựa trên dữ liệu cá nhân và di truyền.

Trong giáo dục, AI giúp cá nhân hóa quá trình học tập. Các nền tảng học thông minh theo dõi tiến độ học tập, phát hiện môn học khó và gợi ý bài tập bổ trợ. Các khóa học trực tuyến cũng được AI thiết kế để phù hợp với nhu cầu riêng của từng học viên, giúp việc học trở nên hiệu quả và thú vị hơn.

Ngoài ra, AI còn tác động mạnh đến giải trí, truyền thông và nông nghiệp. Nó gợi ý phim, nhạc theo sở thích người dùng, giám sát điều kiện môi trường, phát hiện sâu bệnh và tối ưu hóa sản xuất nông nghiệp, nâng cao năng suất và giảm thiểu thất thoát.

Nhìn chung, AI đang dần trở thành trợ thủ đắc lực trong đời sống hàng ngày, giúp con người hoàn thành công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn và tập trung vào những nhiệm vụ sáng tạo, quan trọng hơn.

5. Tương lai giữa con người và AI sẽ ra sao?

Trong kỷ nguyên số, công nghệ trí tuệ nhân tạo đang thay đổi nhanh chóng mọi mặt của đời sống và công việc. Câu hỏi đặt ra là: khi máy móc ngày càng thông minh, con người sẽ đứng ở đâu trong bức tranh tương lai? Thực tế, tương lai giữa con người và AI không phải là cuộc đối đầu, mà là cơ hội để hợp tác, phát triển kỹ năng và tạo ra giá trị mới.

Những kỹ năng thiết yếu trong thế giới mới

Thay vì chỉ dựa vào bằng cấp hay kinh nghiệm truyền thống, thị trường lao động tương lai sẽ ưu tiên những phẩm chất mà máy móc khó thay thế: tư duy phản biện, sáng tạo, khả năng thích ứng, và kỹ năng học hỏi liên tục. Những kỹ năng này giúp con người định hướng bản thân, tìm ra những cơ hội mới và tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc.

Con người sẽ làm gì, AI sẽ hỗ trợ gì?

Trong tương lai, máy móc sẽ đảm nhận những nhiệm vụ lặp đi lặp lại, phân tích dữ liệu lớn và tối ưu hóa quy trình. Điều này không có nghĩa con người bị thay thế, mà thay vào đó, họ sẽ tập trung vào những công việc đòi hỏi sáng tạo, phân tích chiến lược và ra quyết định tinh vi. Con người biết khai thác công nghệ như công cụ hỗ trợ sẽ có lợi thế vượt trội, vừa nâng cao hiệu suất, vừa phát triển tư duy và kỹ năng mềm.

Chủ động học tập và đổi mới

Thế hệ trẻ sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành mối quan hệ giữa con người và AI. Thay vì chờ đợi cơ hội, họ cần chủ động học hỏi công nghệ, thử nghiệm dự án cá nhân, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và quản lý dự án. Những trải nghiệm này sẽ tạo ra nền tảng vững chắc để thích ứng với thị trường lao động biến đổi nhanh.

Tương lai hợp tác, không cạnh tranh

Tương lai sẽ không chỉ là câu chuyện máy móc hay con người, mà là sự kết hợp giữa cả hai. AI hay các hệ thống thông minh sẽ là công cụ hỗ trợ, con người sẽ là người dẫn dắt, ra quyết định và sáng tạo giá trị mới. Ai biết thích ứng nhanh, học hỏi không ngừng và tận dụng công nghệ hiệu quả sẽ trở thành người tiên phong trong thời đại mới.

Tóm lại, tương lai giữa con người và trí tuệ nhân tạo là một sự hợp tác đầy tiềm năng: nơi máy móc giúp con người giải phóng khỏi công việc tẻ nhạt, và con người sử dụng trí tuệ, sáng tạo và khả năng thích ứng để định hình thế giới mới. Ai chủ động nắm bắt cơ hội, người đó sẽ dẫn đầu trong kỷ nguyên số.